Topik
DHUMY

Rujukan fatwa haji dan umrah

Soalan sebenar jemaah tentang ihram, tawaf, sa'ie, wukuf, dam, badal dan banyak lagi. Setiap jawapan diringkaskan daripada fatwa rasmi dan dipautkan ke teks asal.

140 fatwa · Disusun oleh Aiman Malib

Rujukan fatwa haji dan umrah

Ihram dan miqat 19 fatwa

Adakah jemaah boleh menggunakan minyak angin ketika berada dalam ihram?
Penggunaan minyak angin ketika berihram dibenarkan kerana minyak angin tidak dikira sebagai wangian menurut adat.
Adakah lelaki yang sedang berihram dibolehkan menggunakan payung, sedangkan kepala tidak boleh ditutup?
Lelaki yang berihram haram menutup kepalanya dengan sesuatu tanpa sebab.
Adakah dibolehkan melafazkan niat ihram dengan jelas ketika kursus haji atau umrah, sedangkan peserta belum berihram sebenar?
Melafazkan niat ihram dalam kursus haji atau umrah dibolehkan kerana ia merupakan satu bentuk pembelajaran dan latihan praktikal.
Bolehkah jemaah yang sedang berihram menggunakan hand sanitizer yang berbau wangi?
Hand sanitizer berbau wangi tidak dianggap melanggar larangan ihram dan tidak mewajibkan dam.
Apakah hukum memakai pelitup muka (face mask) ketika berihram semasa mengerjakan umrah atau haji?
Memakai pelitup muka ketika berihram di musim pandemik adalah harus kerana ia termasuk langkah berjaga-jaga daripada jangkitan wabak.
Adakah menghidu bau wangi di kawasan saie ketika masih berihram dikira melanggar larangan ihram dan dikenakan dam?
Menghidu bau wangi secara tidak sengaja di kawasan saie ketika berihram tidak makruh dan tidak dikenakan dam.
Adakah miqat umrah bagi penduduk Mekah hanya di Tan'im, atau boleh berniat ihram dari mana-mana tanah halal, dan yang manakah lebih afdal?
Penduduk Mekah dan sesiapa yang berada di Mekah perlu berniat ihram umrah dari tanah halal yang terdekat, dari arah mana pun, dan tidak terhad kepada Tan'im.
Bagaimanakah niat umrah nazar di miqat, dan manakah yang perlu didahulukan antara umrah wajib dengan umrah nazar?
Yang wajib dalam niat umrah ialah niat di dalam hati, manakala melafazkannya dan membaca talbiah adalah sunat.
Adakah dam dikenakan jika seseorang memakai deodoran, bedak dan gincu semasa berihram kerana tidak tahu pantang larang ihram masih perlu dijaga selepas berniat bersyarat?
Deodoran termasuk dalam larangan berwangi-wangian semasa ihram, dan kosmetik yang bertujuan mencantikkan atau mewangikan badan juga termasuk dalam larangan itu.
Adakah sah berniat umrah secara bersyarat di miqat bagi wanita yang sedang haid?
Haid, nifas dan junub tidak menghalang seseorang daripada berniat ihram untuk haji atau umrah.
Apakah hukum menggunakan sabun wangi semasa ihram?
Berwangi-wangian ialah larangan ihram, dan pelanggarannya mewajibkan dam takhyir wa taqdir.
Adakah lelaki yang berihram umrah dibenarkan memakai pampers kerana uzur, dan bolehkah dia memakai seluar dalam untuk mengemaskannya?
Lelaki yang uzur atau lanjut usia dibenarkan memakai pampers semasa berihram.
Bolehkah jemaah lelaki menggunakan pin baju pada kain ihram ketika solat semasa mengerjakan umrah supaya kain tidak mudah jatuh?
Lelaki yang berihram dilarang menggunakan pin pada kain ihram bahagian atas (rida’), kerana penyemat seperti butang, duri, jarum atau jahitan mengambil hukum pakaian berjahit.
Adakah kain ihram yang dibasuh dengan pelembut kain berwangi boleh dipakai selepas berniat ihram?
Memakai kain ihram yang berbau wangi akibat pelembut kain selepas berniat ihram tidak dibenarkan dan dikenakan dam secara takhyir dan takdir, kerana pelembut kain digunakan bertujuan mewangikan.
Bolehkah jemaah menggunakan kain selimut berjahit yang dibekalkan dalam pesawat selepas berihram di Qarnul Manazil?
Selimut berjahit boleh digunakan selagi jemaah belum sampai di Qarnul Manazil, termasuk ketika masih di KLIA.
Jika seseorang berniat ihram di rumahnya walaupun tidak akan mengerjakan umrah atau haji dalam masa terdekat, adakah dia sudah berihram dan perlu menjaga larangan ihram?
Niat ihram sepatutnya dibuat di miqat atau sebelum melintasinya.
Apakah maksud talbiah, bilakah waktu memulakannya dan bilakah waktu menamatkannya dalam haji dan umrah?
Talbiah ialah ucapan jemaah sebagai tanda menyahut seruan Allah SWT, dilafazkan selepas berihram.
Apakah cara-cara melaksanakan ibadah haji?
Haji ialah ibadah yang dipertanggungjawabkan kepada semua umat Islam yang mampu melaksanakannya.
Apakah maksud dan makna talbiah dalam ibadah haji?
Talbiah ialah syiar bagi orang yang mengerjakan haji dan menggambarkan komitmen kepada tauhid yang ikhlas kerana Allah.

Tawaf 16 fatwa

Adakah tawaf wada‘ masih sah jika seseorang tertidur selepas menyelesaikannya kerana menunggu kenderaan yang bertolak pada waktu petang?
Jemaah yang telah selesai tawaf wada‘ wajib bersegera meninggalkan Makkah dan tidak boleh melakukan urusan yang melambatkan keluar, seperti bersantai atau membeli belah.
Adakah tawaf tidak sah jika seseorang memegang atau menyentuh kaabah ketika tawaf umrah, dan bagaimana dengan umrah yang telah lepas?
Menurut pandangan muktamad mazhab Syafi’i, tawaf tidak sah jika orang yang bertawaf menyentuh dinding kaabah, kerana sebahagian anggota badannya dikira berada di dalam kaabah.
Adakah jemaah umrah wajib melakukan tawaf wada' sebelum bertolak dari Mekah untuk lawatan ke Taif?
Tawaf wada' wajib dilakukan oleh orang yang hendak meninggalkan Mekah ke tempat yang jaraknya melepasi dua marhalah, iaitu jarak yang membolehkan solat diqasarkan.
Adakah tawaf atau umrah saya sah jika saya membawa beg atau uncang berisi kasut semasa mengerjakannya?
Tawaf dan solat dianggap sah apabila seseorang membawa beg berisi kasut atau selipar yang suci daripada najis.
Adakah boleh memegang dinding kaabah ketika bertawaf semasa umrah?
Memegang kaabah ketika tawaf membatalkan pusingan tawaf yang sedang dilakukan.
Adakah tawaf ifadhah sah dan perlu diulang jika timbul waswas tentang bilangan pusingan selepas selesai tawaf?
Tawaf ifadhah yang sudah selesai dan ditinggalkan kekal sah walaupun datang waswas kemudian tentang kecukupan tujuh pusingan, dan tidak perlu diulang.
Adakah Tawaf Wada' wajib dan apakah perkara yang boleh dilakukan selepas Tawaf Wada'?
Tawaf Wada' hukumnya wajib bagi orang yang mahu meninggalkan Mekah, dan wanita yang sedang haid diberi keringanan.
Apakah hukum bertawaf sambil membuat siaran langsung di Facebook atau Instagram?
Fatwa ini berpendapat bahawa bertawaf sambil membuat siaran langsung di Facebook atau Instagram adalah dibolehkan, tetapi lebih baik ditinggalkan.
Bolehkah jemaah pulang ke bilik hotel selepas tawaf wada' dan menunaikan solat Zohor dan Asar secara jamak taqdim di sana?
Menunaikan solat jamak taqdim di bilik hotel selepas tawaf wada' dibenarkan dan tidak membatalkan tawaf tersebut.
Apakah hukum jemaah yang sudah bertahallul tetapi kemudian teringat bahawa tawafnya kurang daripada tujuh pusingan?
Tawaf yang kurang daripada tujuh pusingan tidak sah.
Apakah yang dimaksudkan dengan idhtiba’ dan apakah hukumnya bagi jemaah haji lelaki?
Idhtiba’ ialah cara lelaki berihram memakai kain atas dengan meletakkannya di bawah ketiak kanan, melemparkan hujungnya ke bahu kiri dan membiarkan bahu kanan terdedah.
Apakah hukum merakam video dengan GoPro semasa tawaf untuk berkongsi pengalaman?
Merakam video semasa tawaf dihukum makruh dan sebaiknya dielakkan.
Adakah wanita yang haid atau sakit perut pada hari terakhir umrah dikenakan dam jika tidak dapat melakukan tawaf wada’?
Tawaf wada’ wajib menurut mazhab Syafi’e dan meninggalkannya dikenakan dam seekor kambing, sementara Imam Malik, Daud dan Ibn al-Munzir berpendapat ia sunat sahaja.
Adakah bersentuhan antara lelaki dan wanita ketika tawaf membatalkan wudhu, dan adakah tawaf itu masih sah?
Wudhu disyaratkan untuk sah tawaf.
Apakah hukum perempuan yang didatangi haid melakukan tawaf?
Imam empat mazhab berpendapat perempuan yang haid dilarang bertawaf, berdasarkan hadis Rasulullah SAW kepada Aisyah R.Anha supaya melakukan segala amalan haji kecuali tawaf sehingga beliau suci.
Apakah hukum bertawaf sambil membawa botol air zamzam dengan niat dijadikan ibu ubat, dan bagaimana kesannya terhadap tawaf?
Perbuatan ini pernah dilakukan oleh sebahagian orang soleh tetapi tidak dilakukan oleh Nabi SAW.

Sa'ie 3 fatwa

Benarkah bukit Safa dan Marwah berasal daripada sumpahan Isaf dan Nailah yang berzina?
Isaf dan Nailah ialah dua berhala yang disembah oleh masyarakat jahiliah ketika bersaie, dengan Isaf di Safa dan Nailah di Marwah.
Adakah wanita yang sedang haid boleh melaksanakan saie dalam haji atau umrah walaupun dalam keadaan berhadas?
Saie wanita yang sedang haid adalah sah.
Adakah sa'ie dan umrah sah jika seseorang berhenti minum air zamzam semasa sa'ie lalu menyambung tanpa berundur beberapa langkah ke belakang?
Orang yang berhenti minum air zamzam di tempat yang disediakan sepanjang laluan mas'a tidak perlu berundur beberapa langkah apabila menyambung sa'ie.

Tahallul dan bercukur 7 fatwa

Apakah hukumnya jika jemaah haji melontar di Jamratus Sughra pada 10 Zulhijjah, kemudian menggunting rambut?
Jemaah yang tersalah melontar di Jamratus Sughra pada 10 Zulhijjah tidak memperoleh tahallul awwal walaupun selepas itu dia bergunting, kerana lontaran pada hari tersebut perlu dilakukan di Jamratul Kubra.
Apakah maksud tahallul dan apakah perbezaan antara tahallul haji dan tahallul umrah?
Tahallul bermaksud membebaskan diri daripada larangan ihram dan merupakan salah satu rukun haji dan umrah.
Adakah sah bertahallul dengan mencabut rambut terus tanpa menggunakan gunting atau pencukur?
Tahallul dengan mencabut rambut secara terus tanpa alat adalah sah dan dibolehkan, dengan syarat sekurang-kurangnya tiga helai rambut dicabut.
Adakah umrah seorang jemaah haji sah jika dilakukan selepas pulang dari Mina tetapi tahallul thani belum selesai?
Jemaah haji yang masih belum selesai tahallul thani dilarang mengerjakan umrah kerana kerja-kerja hajinya belum sempurna.
Apakah hukumnya jika jemaah sudah bertahallul, kemudian baru teringat bahawa tawafnya kurang daripada tujuh pusingan?
Tawaf yang tidak cukup tujuh pusingan dikira tidak sah.
Jika jemaah melakukan umrah sunat empat kali tanpa bertahallul selepas umrah pertama hingga ketiga, berapa umrah yang sah dan adakah dikenakan dam?
Jemaah tersebut hanya dikira melakukan satu umrah yang sah walaupun berniat, bertawaf dan bersaie berulang kali.
Bolehkah seorang jemaah mencukur atau menggunting rambut orang lain sebelum dia bercukur atau bergunting rambutnya sendiri?
Seorang jemaah dibolehkan mencukur atau menggunting rambut jemaah lain sebelum dia melakukannya untuk dirinya sendiri.

Wukuf di Arafah 3 fatwa

Apakah hukum berpuasa pada hari Arafah bagi orang yang sedang menunaikan haji?
Puasa hari Arafah disunatkan bagi orang yang bermukim, kuat dan sihat, kerana dijanjikan pengampunan dosa setahun sebelum dan setahun selepasnya.
Adakah puasa sunat hari Arafah mengikut tarikh wukuf di Arab Saudi atau mengikut tarikh di Malaysia apabila kedua-duanya berbeza?
Di Malaysia, awal bulan Zulhijah ditentukan melalui cerapan anak bulan dan diumumkan oleh Penyimpan Mohor Besar Raja-raja.
Adakah penentuan Hari Arafah berbeza mengikut tempat, dan adakah ini menjadikan tarikh puasa Arafah berbeza bagi mereka yang tidak berwukuf?
Hari Arafah ditentukan berdasarkan jatuhnya 1 Zulhijjah, maka tarikhnya boleh berbeza antara tempat yang matla' anak bulannya berlainan.

Mabit dan melontar jamrah 7 fatwa

Adakah melontar jamrah bermaksud merejam syaitan yang diikat pada dinding jamrah?
Melontar jamrah bukanlah perbuatan merejam syaitan yang diikat pada dinding jamrah.
Adakah jemaah haji yang berada di Makkah pada 10 Zulhijjah perlu mengerjakan solat sunat Aidiladha?
Jemaah haji pada 10 Zulhijjah tidak disunatkan menunaikan solat sunat Aidiladha secara berjemaah, tetapi masih disunatkan mengerjakannya secara bersendirian.
Jika saya sakit dan tidak mampu pergi melontar jamrah pada hari tasyriq, bolehkah saya mewakilkan orang lain?
Orang yang sakit dan tiada harapan sembuh sebelum terbenam matahari 13 Zulhijjah wajib mewakilkan orang lain untuk melontar jamrah bagi pihaknya.
Adakah sah melontar jamrah dengan selipar atau benda lain yang bukan batu?
Lontaran jamrah yang dilakukan dengan benda selain batu, seperti kayu, selipar atau botol, tidak sah dan lontaran itu mesti diulang.
Apakah syarat-syarat yang dikenakan bagi jemaah haji yang ingin melaksanakan Nafar Awwal?
Nafar Awwal ialah pilihan untuk meninggalkan Mina lebih awal pada 12 Zulhijjah, manakala Nafar Thani ialah pelaksanaan seperti biasa hingga 13 Zulhijjah.
Bilakah masa untuk melontar Jamratul Kubra dan apakah amalan sunat ketika melontar?
Melontar Jamratul Kubra termasuk dalam perkara wajib haji, bukan rukun.
Adakah kanak-kanak yang belum mumayyiz boleh mengutip anak batu sendiri, atau wali yang perlu mengutipnya untuk kanak-kanak itu?
Kanak-kanak yang belum mumayyiz dibolehkan mengutip batu kecil dan melontarnya dengan kudratnya sendiri tanpa bantuan orang lain.

Dam dan fidyah 6 fatwa

Adakah jemaah yang melanggar larangan ihram kerana terlupa dikenakan fidyah?
Jika larangan ihram yang dilanggar berkaitan kerosakan (itlaf), seperti mencabut rambut, mengerat kuku atau membunuh binatang buruan, fidyah tetap wajib walaupun pelakunya terlupa, jahil atau tidak sengaja, tetapi dia tidak berdosa.
Adakah jemaah yang berihram dikenakan dam jika rambutnya gugur tetapi dia tidak pasti sama ada bilangannya melebihi tiga helai atau sama ada ia gugur kerana perbuatannya sendiri?
Orang yang berihram tidak dikenakan dam atau fidyah jika dia syak sama ada rambut yang gugur itu miliknya atau sama ada ia gugur dengan sendirinya atau akibat perbuatannya.
Adakah memakan cengkih ketika ihram dibolehkan, dan adakah jemaah wajib membayar dam atau fidyah kerana cengkih berbau wangi?
Memakai wangi-wangian semasa ihram adalah haram dan pelanggarnya dikenakan dam.
Bolehkah dam haji tamattu' dibayar di Malaysia sebelum berlepas ke Tanah Suci?
Dam boleh dibayar di Malaysia sebelum sampai ke Tanah Haram, dengan syarat haiwan tetap disembelih di dalam kawasan Tanah Haram.
Bilakah waktu yang sesuai untuk menyembelih dam tamattu', dan adakah semua jemaah haji tamattu' dikenakan dam?
Dam tamattu' dikenakan ke atas orang yang mengerjakan umrah pada musim haji, kemudian berihram haji pada tahun yang sama tanpa keluar dari Mekah sejauh jarak yang membolehkan solat qasar.
Mengapakah jemaah Haji Tamattu' dikenakan dam dan apakah syarat yang menyebabkan dam wajib dibayar?
Jemaah Haji Tamattu' dikenakan dam kerana mengerjakan Umrah dan Haji dalam bulan-bulan Haji pada tahun yang sama, serta menikmati kelonggaran dengan bertahallul di antara kedua-duanya.

Wanita, haid dan mahram 13 fatwa

Apakah hukum darah yang keluar selepas seorang wanita disahkan menopause ketika dia menunaikan haji?
Menurut mazhab Syafi'i, darah yang keluar selepas putus haid dikira darah haid jika melebihi tempoh minimum haid iaitu sehari semalam dan tidak melebihi tempoh maksimum iaitu 15 hari.
Adakah wanita boleh memakai niqab ketika melakukan tawaf sunat?
Wanita yang memakai niqab ketika tawaf sunat tanpa sebarang keperluan dihukum makruh.
Jika suami meninggal dunia semasa isteri dalam perjalanan menunaikan haji, adakah isteri wajib pulang atau boleh meneruskan haji?
Wanita yang sedang beriddah kerana kematian suami pada asasnya tidak boleh menunaikan haji kerana perjalanan itu memerlukan dia bermusafir dan keluar dari rumah.
Adakah wanita yang memakai cincin emas dan gelang emas secara berlebihan ketika haji dan umrah boleh menjejaskan ibadahnya?
Wanita harus memakai perhiasan emas semasa haji dan umrah.
Adakah wanita yang haid pada hari Arafah boleh mengqada puasa sunat Arafah untuk mendapat pahala dan kelebihannya?
Mengqada puasa sunat yang ditentukan waktunya, termasuk puasa hari Arafah yang terluput kerana haid, adalah sunat.
Apakah hukum jika wanita datang haid ketika mengerjakan haji pada Hari ‘Arafah dan apakah yang perlu dilakukannya?
Haid dan nifas pada Hari ‘Arafah tidak merosakkan atau membatalkan ibadah haji kerana kedua-duanya bukan perkara yang ditegah atau menjadi halangan dalam berihram.
Adakah seorang wanita boleh menunaikan umrah tanpa mahram, terutama bagi umrah kali pertama?
Hukum asal wanita bermusafir tanpa mahram ialah tidak dibolehkan, tetapi ulama berbeza pandangan tentang syarat mahram bagi haji dan umrah.
Apakah yang perlu dilakukan jika haid dijangka datang sepanjang tempoh umrah dan tarikh penerbangan didakwa tidak boleh diubah?
Fatwa mengesyorkan agar jemaah berbincang semula dengan agensi pengelola umrah dan menukar tarikh perjalanan kepada tarikh yang sesuai, walaupun mungkin ada tambahan bayaran.
Adakah tawaf umrah seorang wanita sah jika tompokan darah kelihatan kurang daripada 24 jam selepas tawaf, dan apakah yang perlu dilakukan?
Wanita yang menunaikan umrah dibenarkan beramal dengan pendapat al-laqt, iaitu fatrah al-naqa' dianggap waktu suci.
Adakah wanita wajib menunaikan haji jika dia pergi secara bersendirian?
Pada asasnya wanita yang berkemampuan wajib menunaikan fardu haji, tetapi kewajipan itu gugur jika ada halangan yang menyebabkan dia tidak mampu.
Adakah seorang wanita yang kematian suami dan masih dalam ‘iddah boleh keluar menunaikan umrah?
Wanita yang kematian suami tidak dibenarkan keluar dari rumah sepanjang tempoh ‘iddah kecuali ada darurat atau keperluan hajat yang diizinkan syarak.
Adakah jemaah haji wanita dibolehkan mengambil pil pencegah haid semasa mengerjakan haji?
Menurut fatwa ini, jemaah haji wanita harus menggunakan pil pencegah haid.
Bolehkah wanita yang biasa memakai niqab terus memakainya semasa ihram umrah atau haji tanpa membayar dam?
Wanita yang berihram untuk umrah atau haji tidak dibenarkan memakai niqab.

Badal haji dan umrah 11 fatwa

Bolehkah waris menggunakan harta pusaka untuk badal haji sunat bagi si mati yang telah menunaikan haji semasa hidupnya?
Jika si mati sudah menunaikan haji semasa hidup, harta pusaka tidak boleh digunakan untuk badal haji sunat baginya.
Adakah wajib menggunakan harta peninggalan si mati untuk membiayai badal hajinya?
Jika seseorang sudah mampu mengerjakan haji tetapi meninggal dunia sebelum sempat menunaikannya, pihak waris wajib melaksanakan haji untuknya.
Bolehkah saya menunaikan umrah bagi pihak rakan yang kurang berkemampuan?
Badal umrah untuk rakan yang miskin tidak dibenarkan, kerana kemiskinan semata-mata tidak termasuk dalam keadaan yang membolehkan orang lain mengerjakannya.
Adakah waris wajib mengerjakan badal haji bagi ibu bapa yang telah meninggal dunia, dan bagaimana jika si mati tidak berkemampuan?
Menurut mazhab Syafie, waris wajib mengerjakan badal haji bagi si mati yang telah berkemampuan tetapi meninggal dunia sebelum sempat menunaikannya.
Adakah seseorang boleh berwasiat supaya badal haji sunat dilaksanakan untuknya selepas dia meninggal dunia, dan perlukah wasiat itu ditunaikan?
Berwasiat agar badal haji sunat dilaksanakan selepas kematian adalah harus mengikut pandangan muktamad mazhab al-Syafie, kerana haji dan umrah boleh diwakilkan, termasuk yang sunat.
Adakah seorang pelaksana badal haji boleh mengerjakan badal untuk lebih daripada seorang dalam satu haji?
Badal haji untuk beberapa orang sekali gus dalam satu haji tidak sah, kerana satu pelaksanaan haji hanya mencukupi untuk seorang.
Adakah seseorang yang bernazar untuk menunaikan haji boleh mengerjakan haji nazar itu serentak dengan haji badal bagi pihak orang lain?
Haji nazar tidak boleh diniatkan atau dilakukan serentak dengan haji badal bagi pihak orang lain, kerana seseorang tidak boleh menunaikan dua ibadah haji dalam satu masa.
Mana lebih afdhal antara melakukan badal haji untuk datuk dan nenek yang telah meninggal dunia dan belum sempat berhaji, atau menginfaqkan wang itu atas nama mereka?
Badal haji lebih afdhal berbanding infaq untuk arwah datuk dan nenek yang belum sempat menunaikan haji.
Adakah boleh dilakukan badal haji bagi orang yang ingin menunaikan haji tetapi tidak mampu kerana faktor usia dan kesihatan?
Orang yang sudah mempunyai perbelanjaan haji tetapi tidak mampu menunaikannya kerana usia lanjut atau uzur yang sangat berat boleh dibadalkan hajinya.
Bolehkah saya mengerjakan umrah secara sukarela bagi pihak anggota bomba yang terkorban lemas semasa bertugas?
Niat mengerjakan umrah untuk anggota bomba yang terkorban dianggap mulia.
Apakah hukum badal haji bagi orang yang sihat dan berkemampuan dari segi fizikal tetapi meninggal dunia sebelum sempat menunaikan haji?
Badal haji diharuskan menurut jumhur fuqaha untuk orang yang meninggal dunia dan belum menunaikan haji, atau orang sakit yang tiada harapan sembuh.

Kemampuan, kewangan dan giliran 30 fatwa

Adakah lebih baik menabung atau mengambil pembiayaan bank untuk menunaikan haji?
Islam tidak melarang seseorang berhutang atau mengambil pembiayaan untuk mencapai istito’ah bagi menunaikan haji.
Adakah memilih agensi haji yang berlesen termasuk dalam syarat istita‘ah, dan apakah hukum penipuan pakej haji dari sudut penjagaan harta?
Fatwa ini menegaskan bahawa penipuan pakej haji perlu dipandang serius kerana menjejaskan pelaksanaan ibadah haji dan bercanggah dengan prinsip hifz al-mal dalam Maqasid al-Syariah.
Bolehkah orang yang belum menunaikan haji untuk dirinya menaja perbelanjaan orang lain mengerjakan haji?
Orang yang belum menunaikan haji untuk dirinya harus menaja orang Islam lain untuk mengerjakan haji.
Adakah haji tetap wajib ke atas pesakit buah pinggang yang menjalani rawatan hemodialisis secara berkala?
Pesakit penyakit kronik seperti pesakit buah pinggang yang menjalani hemodialisis tidak diwajibkan menunaikan haji kerana kesihatan tubuh badan ialah salah satu syarat kemampuan (istita'ah).
Apakah hukum memotong giliran haji dengan mengupah orang dalam, dan adakah perbuatan itu berdosa?
Memotong giliran haji dengan cara yang menyalahi undang-undang, seperti memberi rasuah kepada orang dalam, adalah haram dan berdosa kerana menzalimi jemaah lain yang telah mempunyai giliran masing-masing.
Adakah harus berhutang untuk menunaikan haji, dan adakah haji tersebut sah?
Berhutang untuk menunaikan haji diharuskan jika penghutang yakin mampu melunaskan hutang itu.
Adakah sah haji yang dilakukan menggunakan visa pelancong Arab Saudi dengan cara overstay sehingga musim haji?
Menggunakan visa pelancong atau visa umrah dengan cara tinggal lebih lama sehingga musim haji ialah perbuatan haram dan berdosa kerana mengandungi unsur penipuan dan melanggar undang-undang.
Adakah orang yang diisytiharkan bankrap dianggap tidak mampu dan boleh menunaikan haji apabila sudah mendapat panggilan haji?
Orang bankrap yang telah mendapat panggilan haji diharuskan menunaikan haji dengan syarat tertentu.
Adakah wajib menyimpan wang untuk mengerjakan haji, memandangkan haji tidak dapat dilaksanakan tanpa kemampuan kewangan?
Kemampuan kewangan ialah salah satu syarat yang mewajibkan haji, bersama syarat lain seperti Islam, baligh dan berakal.
Adakah boleh seorang pekerja mengerjakan haji secara sembunyi tanpa kelulusan majikan, sedangkan kontrak kerja melarangnya menunaikan haji semasa bertugas?
Fatwa ini berpandangan bahawa pekerja tidak boleh mengerjakan haji bercanggah dengan kontraknya.
Adakah pesakit kanser yang telah mendapat giliran haji perlu menangguhkan haji sehingga sembuh atau meneruskannya?
Keadaan pesakit kanser dinilai satu persatu mengikut tahap penyakitnya.
Adakah sah haji seseorang yang menggunakan wang pampasan takaful untuk menampung kos haji?
Wang pampasan takaful boleh digunakan untuk menunaikan ibadah haji.
Apakah hukum menunaikan haji fardhu menggunakan wang yang diperoleh secara haram?
Haji yang ditunaikan dengan wang haram dihukumkan sah, tetapi penggunaan wang tersebut tetap dikira berdosa.
Adakah haji perlu didahulukan jika seseorang mempunyai wang yang cukup untuk haji tetapi juga ingin berkahwin?
Haji wajib bagi orang yang berkemampuan, manakala perkahwinan pada asalnya sunat.
Adakah haji wajib ke atas orang yang memiliki rumah melebihi keperluannya tetapi tidak mempunyai wang tunai untuk menampung perbelanjaan haji?
Haji wajib ke atas orang yang memiliki rumah melebihi keperluannya walaupun tiada wang tunai.
Bolehkah pemiutang menghalang orang yang berhutang dengannya daripada menunaikan fardu haji?
Fatwa ini menyatakan bahawa pemiutang berhak menghalang penghutang daripada menunaikan haji selagi hutang belum dilangsaikan.
Adakah seseorang dibenarkan menunaikan haji menggunakan pembiayaan atau pinjaman daripada institusi kewangan?
Menunaikan haji dengan pembiayaan atau pinjaman institusi kewangan dibolehkan dan diharuskan, dengan beberapa syarat.
Adakah sah haji seseorang yang menggunakan wang pemberian anak-anaknya?
Haji yang ditunaikan dengan wang perbelanjaan pemberian anak adalah sah, dan rukun Islam yang kelima tertunai ke atas orang tersebut.
Adakah orang yang buta wajib menunaikan ibadah haji?
Orang buta pada asalnya tidak diwajibkan menunaikan haji kerana keterbatasan dirinya untuk melaksanakan kerja-kerja haji tanpa bantuan orang lain, dan kemampuan merupakan syarat wajib haji.
Siapakah yang diwajibkan menunaikan ibadah haji dan umrah, dan apakah syarat wajibnya?
Haji dan umrah difardukan kepada orang Islam yang merdeka, mukallaf dan berkemampuan, sama ada lelaki atau perempuan.
Apakah hukum mengerjakan ibadah haji dan umrah bagi seorang Muslim?
Haji dan umrah wajib ke atas setiap Muslim yang berkemampuan, sekurang-kurangnya sekali seumur hidup.
Apakah maksud berkemampuan dalam ibadah haji, serta apakah beza berkemampuan dengan sendirinya dan berkemampuan dengan pertolongan orang lain?
Haji dan umrah hanya diwajibkan ke atas orang yang berupaya dan berkemampuan, sama ada dengan sendiri atau dengan bantuan orang lain.
Bolehkah seorang anak membuat pinjaman peribadi untuk menghantar ibu bapanya menunaikan fardhu haji jika dia sendiri belum pernah mengerjakan haji?
Seorang anak dibolehkan membuat pinjaman peribadi untuk menghantar ibu bapanya menunaikan haji, dan perbuatan itu termasuk dalam berbakti kepada ibu bapa.
Bolehkah seorang pekerja yang kurang berkemampuan meminta bos bukan Islam yang pemurah menambah sedikit dana untuk perbelanjaan umrah atau haji?
Menerima hadiah pada asalnya harus daripada sesiapa sahaja, termasuk orang bukan Islam.
Apakah hukum menunaikan ibadah haji dengan menggunakan wang haram?
Orang yang menunaikan haji menggunakan wang haram berdosa, tetapi hajinya tetap sah menurut pendapat jumhur fuqaha yang dipilih oleh fatwa ini.
Apakah hukum pergi ke Mekah untuk menunaikan umrah atau haji dengan menaiki basikal?
Perjalanan ke Mekah dengan berbasikal bagi menunaikan umrah atau haji dibolehkan, bergantung pada istito’ah (kemampuan) yang dimiliki oleh orang yang berkenaan.
Apakah hukum orang yang berkemampuan tetapi tidak mahu menunaikan umrah dan lebih suka menukar kenderaan?
Menurut ulama Syafie, haji dan umrah ialah fardu ain, tetapi kewajipannya bersifat taraakhi.
Adakah hutang pinjaman pendidikan tinggi perlu dilangsaikan dahulu sebelum menggunakan wang simpanan untuk mengerjakan umrah?
Fatwa ini membahagikan hutang kepada dua jenis, iaitu hutang yang perlu dilangsaikan segera dan hutang bertangguh.
Bolehkah seorang bapa menambah wang simpanan anaknya yang kurang untuk menampung kos haji setelah anak itu mendapat tawaran haji?
Perbuatan seorang bapa menambah wang anaknya bagi mencukupkan kos haji dibenarkan dan dianggap khidmat yang baik dalam agama.
Apakah ciri-ciri dan jenis-jenis kemampuan (istitha'ah) bagi seseorang untuk mengerjakan haji dan umrah?
Seseorang dianggap berkemampuan jika memiliki harta yang cukup untuk pengangkutan, perbelanjaan pergi dan balik, pasport serta upah pemandu, dan harta itu melebihi hutang serta nafkah keluarga yang ditinggalkan.

Solat dan ibadah di Tanah Suci 10 fatwa

Adakah jemaah haji lelaki boleh memakai gelang tangan haji, sedangkan gelang dianggap perhiasan wanita?
Memakai gelang tangan haji sebagai alat pengenalan diri adalah harus bagi jemaah lelaki.
Berapa kali Rasulullah SAW pernah menunaikan umrah?
Rasulullah SAW mengerjakan umrah sebanyak empat kali, berdasarkan hadis riwayat Muslim daripada Anas bin Malik R.A.
Adakah keberkatan dan kelebihan air zamzam hanya ada di Tanah Haram, dan apakah hukum membawa air zamzam keluar dari Makkah dan Madinah?
Keberkatan dan kelebihan air zamzam tidak terikat dengan Tanah Haram.
Apakah hukum mandi dengan menggunakan air zamzam?
Menurut fatwa ini, harus mandi, berwuduk dan membersihkan najis dengan air zamzam kerana ia air yang suci lagi menyucikan seperti air mutlak lain.
Bolehkah air zamzam diberikan atau dihadiahkan kepada orang bukan Islam?
Fatwa ini menyatakan tiada larangan memberi air zamzam kepada orang bukan Islam, baik daripada sudut sejarah mahupun hadis.
Adakah meninggal dunia di Madinah dan dikebumikan di Perkuburan Baqi' mempunyai kelebihan tertentu?
Meninggal dunia di Madinah dan dikebumikan di Perkuburan Baqi' mempunyai kelebihan tertentu, antaranya syafaat Rasulullah SAW bagi yang beriman, dikebumikan berhampiran ahlul bait dan para Sahabat, serta solat jenazah yang dihadiri ramai jemaah yang soleh.
Apakah hukum melakukan umrah berulang kali dalam satu perjalanan?
Para ulama berbeza pendapat tentang umrah berulang kali dalam satu perjalanan.
Adakah orang yang meninggal dunia di Madinah dikira mati syahid?
Meninggal dunia di Madinah tidak dikira sebagai mati syahid.
Adakah terdapat kelebihan khusus bagi solat berjemaah 40 waktu di Masjid Nabawi?
Hadith tentang solat 40 waktu di Masjid Nabawi dinilai dha’if oleh fatwa ini, dan kelemahannya dianggap ringan.
Bolehkah seseorang pergi umrah dengan tujuan membeli kain selubung Kaabah untuk diletakkan di masjid-masjid di Malaysia?
Orang yang menuju ke Mekah untuk haji atau umrah hendaklah meletakkan niat untuk beribadah, selaras dengan takrifan haji oleh sebahagian ulama termasuk Mazhab Hanafi.

Hukum umum haji dan umrah 15 fatwa

Wajarkah meminta doa daripada orang yang baru pulang daripada haji atau umrah?
Meminta doa daripada orang yang pulang daripada haji atau umrah hukumnya sunat.
Adakah puasa sunat hari Arafah dilakukan mengikut tarikh di Mekah atau tarikh di negara sendiri, dan bilakah waktu doa mustajab hari Arafah?
Puasa sunat hari Arafah dilakukan pada 9 Zulhijjah mengikut tarikh yang diputuskan di negara masing-masing.
Adakah haji mabrur menggugurkan dosa yang berkaitan kewajipan dan hak orang lain, seperti sengaja melambatkan bayaran hutang?
Ulama berbeza pendapat tentang perkara ini.
Bolehkah seseorang berpuasa pada hari Arafah sahaja jika dia tidak berpuasa bermula dari 1 Zulhijah, dan perlukah puasa itu didahului puasa hari-hari sebelumnya?
Puasa pada hari Arafah boleh dilakukan tanpa kewajipan berpuasa pada lapan hari sebelumnya, kerana hadis tentang kelebihannya tidak meletakkan syarat tersebut.
Apakah hukum memanggil seseorang yang belum menunaikan haji dengan gelaran ‘Haji’ atau ‘Hajah’?
Memanggil seseorang yang belum menunaikan haji dengan gelaran Haji atau Hajah adalah haram jika tujuannya menipu, mengelirukan masyarakat dan mengambil manfaat daripada gelaran itu.
Adakah harus memberi atau menggunakan gelaran haji dan hajjah kepada orang yang belum menunaikan haji?
Pada asalnya, memberi gelaran haji atau hajjah kepada orang yang belum menunaikan haji adalah harus, kerana ia boleh menjadi galakan dan doa agar mereka berpeluang menunaikan haji.
Apakah keistimewaan dan fadhilat 10 hari awal Zulhijjah bagi umat Islam?
Berdasarkan hadis riwayat Ibnu Abbas R.A, amalan soleh pada 10 hari awal Zulhijjah paling disukai Allah berbanding hari-hari lain dalam setahun.
Apakah yang dimaksudkan dengan Hari Nahar dan bilakah ia berlaku?
Hari Nahar ialah 10 Zulhijjah, iaitu Hari Raya Haji atau Hari Raya Korban.
Apakah amalan yang digalakkan pada Hari Nahar (10 Zulhijjah)?
Hari Nahar ialah salah satu hari perayaan besar dalam Islam, bersama Hari Arafah dan Hari-Hari Tasyriq.
Apakah hukum kanak-kanak menunaikan haji, dan adakah ibu bapa yang membawa atau melakukan haji bagi pihak anak itu mendapat pahala?
Kanak-kanak dibolehkan melaksanakan haji dan umrah.
Apakah hukum kanak-kanak yang belum baligh menunaikan haji, dan bagaimana wali mengerjakan haji bagi kanak-kanak yang belum mumayyiz?
Haji kanak-kanak yang belum baligh adalah sah dan dikira sebagai ibadah sunat.
Apakah pengertian haji dan umrah, dan apakah perbezaan antara kedua-duanya?
Haji ialah mengunjungi Baitullah pada waktu tertentu dengan melaksanakan perkara wajib haji, manakala umrah ialah tawaf di Baitullah dan saie antara Safa dan Marwah dengan berihram.
Apakah hikmah haji difardhukan sekali seumur hidup?
Haji wajib ditunaikan sekali seumur hidup oleh Muslim yang mampu, sama ada mampu sendiri atau melalui orang lain, berdasarkan hadis riwayat Muslim daripada Abu Hurairah RA.
Apakah hukum ibu bapa membawa anak kecil menunaikan haji, dan adakah sah haji yang dilakukan oleh kanak-kanak itu?
Kanak-kanak tidak diwajibkan berhaji kerana belum baligh, tetapi dibolehkan mengerjakannya dan hajinya sah.
Apakah maksud melakukan haji kerana Allah?
Melakukan haji kerana Allah bermaksud menunaikannya dengan ikhlas kepada Allah SWT, bukan untuk berhimpun, menunjuk-nunjuk, bersaing, bermegah-megah atau mencari keuntungan dunia.

Semua sumber

  1. Taudhih Al-Hukmi (artikel penjelasan, bukan pendirian rasmi Mufti Selangor) Jabatan Mufti Negeri Selangor
  2. Irsyad al-Fatwa Edisi Haji & Korban Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan
  3. Irsyad al-Fatwa Umum Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan
  4. Al-Kafi li al-Fatawi Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan
  5. Bayan Li al-Haj Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan

Halaman ini meringkaskan fatwa yang telah diterbitkan; ia bukan fatwa baharu. Untuk situasi khusus anda, baca fatwa penuh atau rujuk pejabat mufti negeri anda.