Glosari istilah haji dan umrah
Istilah yang dipakai dalam panduan umrah, haji, ziarah dan doa di laman ini, disusun ikut abjad. Setiap istilah ada nama Inggeris, nama Arab bila sumber rasmi memaparkannya, takrif ringkas dan sumber rasmi yang dibaca. Bila sumber rasmi berbeza, perbezaannya ditulis.
Istilah A hingga Z
Tiada istilah sepadan. Cuba ejaan lain atau kosongkan penapis.
A
- Arafah Tempat
- عرفة 'Arafah Bahasa Inggeris: Arafah
- Kawasan tempat jemaah berwukuf pada 9 Zulhijjah. Jemaah bergerak dari Mina ke Arafah selepas terbit fajar, solat Zohor dan Asar secara jamak, dan berada di sana hingga matahari terbenam sebelum ke Muzdalifah.
Lihat juga: Haji · Wukuf di Arafah
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji · JAWHAR — Manual Pengurusan Haji Ifrad, Haji Tamattu' dan Haji Qiran
B
- Bercukur Amalan
- الحلق Halq Bahasa Inggeris: Shaving the head (halq)
- Mencukur rambut kepala sebagai ibadah selepas selesai amalan: bagi umrah selepas tawaf dan saie, bagi haji selepas melontar Jamrah Aqabah pada Hari Nahar. Bercukur lebih afdal bagi lelaki; wanita tidak bercukur, hanya bergunting.
Lihat juga: Umrah · Tahallul: bercukur atau bergunting
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Rukun Umrah · Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji
- Bergunting Amalan
- التقصير Taqsir Bahasa Inggeris: Cutting the hair (taqsir)
- Memendekkan rambut kepala. Wanita hanya bergunting: halaman umrah Kementerian Haji Saudi menyebut rambut dihimpun dan hujungnya dipotong 1–2 cm, halaman hajinya menyebut sekadar hujung jari. Jika umrah dekat dengan musim haji, bergunting dalam umrah lebih baik supaya bercukur dapat dibuat dalam haji.
Lihat juga: Umrah · Tahallul: bercukur atau bergunting
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Rukun Umrah · Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji
D
- Dam Hukum
- Dam Bahasa Inggeris: Dam
- Denda yang wajib dibayar oleh jemaah yang melanggar syarat ketika haji atau umrah, contohnya meninggalkan perkara wajib (sengaja meninggalkannya berdosa; terlupa tidak berdosa, tetapi dam tetap dikenakan). Jemaah haji tamattu’ juga dikenakan dam.
Nama jenis dam haji tamattu’: manual JAWHAR menyebut "Dam Tertib dan Takdir", manakala Mufti Wilayah Persekutuan (Bayan li al-Haj Siri 36) menyebut "Dam Tertib dan Takhyir".
Lihat juga: Haji · Pilih jenis haji
Sumber: Mufti Wilayah Persekutuan — Bayan li al-Haj Siri 36: Bayar dam di Malaysia · JAWHAR — Panduan Haji dan Umrah · JAWHAR — Manual Pengurusan Haji Ifrad, Haji Tamattu' dan Haji Qiran
F
- Fidyah Hukum
- الفدية Fidyah Bahasa Inggeris: Fidyah
- Tebusan yang wajib apabila melanggar larangan ihram, atau apabila berniat ihram selepas melepasi miqat. Menurut Kementerian Haji Saudi, haji kekal sah walaupun larangan dilanggar, kecuali bersetubuh.
Lihat juga: Umrah
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji · Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Miqat dan Jenis Manasik
H
- Hady Hukum
- الهدْي Hady Bahasa Inggeris: Hady
- Binatang sembelihan yang wajib bagi jemaah haji tamattu’ dan qiran (haji ifrad tidak memerlukannya). Ia mesti disembelih di Tanah Haram dan diagihkan kepada fakir miskin di sana; wang boleh dibayar lebih awal di Malaysia melalui Tabung Haji sebagai wakil.
Lihat juga: Haji · Pilih jenis haji
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji · Mufti Wilayah Persekutuan — Bayan li al-Haj Siri 36: Bayar dam di Malaysia
- Hajar Aswad Tempat
- الحجر الأسود Al-Hajar al-Aswad Bahasa Inggeris: Black Stone (al-Hajar al-Aswad)
- Batu dari syurga di satu sudut Kaabah, tanda mula dan tamat setiap pusingan tawaf (di tingkat atas ditandai lampu hijau). Sunat mengucupnya jika mampu; jika sesak, cukup memberi isyarat dengan tangan sambil bertakbir.
Lihat juga: Umrah · Tawaf tujuh pusingan
- Haji Ibadah
- الحج Hajj Bahasa Inggeris: Hajj
- Rukun Islam kelima: mengunjungi Baitullah pada masa tertentu dan melaksanakan amalan-amalannya. Wajib sekali seumur hidup bagi yang mampu; selebihnya sunat. Berbeza dengan umrah, haji ada wukuf di Arafah, bermalam di Muzdalifah dan Mina, serta melontar jamrah.
Musim haji: Mufti Wilayah Persekutuan menyebut 1 Syawal hingga terbit fajar 10 Zulhijjah; Kementerian Haji Saudi menyebut Syawal, Zulkaedah dan sepuluh hari pertama Zulhijjah.
Lihat juga: Haji
Sumber: Mufti Wilayah Persekutuan — Bayan Li Al-Haj Siri 2: Pengertian Haji dan Umrah · Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji
- Haji ifrad Ibadah
- الإفراد Ifrad Bahasa Inggeris: Hajj ifrad
- Berihram untuk haji sahaja ("Labbaik hajjan"), tanpa sembelihan (hady) wajib. Jemaah kekal dalam ihram selepas tawaf qudum hingga hari-hari haji.
Lihat juga: Haji · Pilih jenis haji
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji · Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Miqat dan Jenis Manasik
- Haji qiran Ibadah
- القران Qiran Bahasa Inggeris: Hajj qiran
- Berihram untuk haji dan umrah serentak ("Labbaik hajjan wa ‘umratan"). Amalannya sama seperti haji ifrad, tetapi sembelihan (hady) wajib.
Lihat juga: Haji · Pilih jenis haji
- Haji tamattu' Ibadah
- التمتع Tamattu' Bahasa Inggeris: Hajj tamattu‘
- Berihram untuk umrah dahulu, menyelesaikannya dan bertahallul; kemudian berihram haji dari Makkah. Wajib dam (hady) kerana mengerjakan umrah dan haji dalam bulan haji pada tahun yang sama tanpa kembali ke miqat untuk berniat haji. Kementerian Haji Saudi menyifatkannya cara yang mudah; kebanyakan jemaah Malaysia mengerjakan haji tamattu’ (Mufti Wilayah Persekutuan).
Lihat juga: Haji · Pilih jenis haji
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji · Mufti Wilayah Persekutuan — Bayan al-Hajj 18: Haji tamattu’ dan syarat dam · Mufti Wilayah Persekutuan — Bayan li al-Haj Siri 36: Bayar dam di Malaysia
- Hari Tarwiyah Masa
- يوم التروية Yaum al-Tarwiyah Bahasa Inggeris: Day of Tarwiyah
- 8 Zulhijjah. Jemaah ke Mina dari waktu Subuh dan berada di sana hingga Subuh 9 Zulhijjah; bermalam di Mina pada hari ini sunat, bukan wajib. Jemaah haji tamattu’ berniat ihram haji dari Makkah pada hari ini.
Lihat juga: Haji · Berniat ihram haji
- Hari tasyriq Masa
- أيام التشريق Ayyam al-Tasyriq Bahasa Inggeris: Days of tashriq
- 11, 12 dan 13 Zulhijjah. Jemaah bermalam di Mina dan melontar ketiga-tiga jamrah selepas matahari tergelincir setiap hari; sunat memperbanyak takbir, terutama selepas solat.
Lihat juga: Haji · Hari-hari tasyriq di Mina
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji · JAWHAR — Manual Pengurusan Haji Ifrad, Haji Tamattu' dan Haji Qiran
- Hijir Ismail Tempat
- حِجر إسماعيل Hijr Isma'il Bahasa Inggeris: Hijr Isma‘il (al-Hatim)
- Tembok separuh bulatan yang bersambung dengan Kaabah, juga dipanggil al-Hatim. Asalnya sebahagian Kaabah binaan Nabi Ibrahim dan Nabi Ismail AS; solat di dalamnya seperti solat di dalam Kaabah.
I
- Idtiba' Sunat
- الاضطباع Idhtiba' Bahasa Inggeris: Idtiba‘
- Lelaki membuka bahu kanan ketika tawaf umrah dan tawaf qudum: bahagian tengah kain rida’ diletakkan di bawah ketiak kanan dan kedua-dua hujungnya di atas bahu kiri. Tidak dibuat dalam tawaf lain.
Lihat juga: Umrah · Tawaf tujuh pusingan
- Ihram Amalan
- الإحرام Ihram Bahasa Inggeris: Ihram
- Niat memasuki ibadah haji atau umrah. Sebaik berihram, beberapa perkara yang biasanya harus menjadi haram (larangan ihram). Lelaki memakai dua helai kain tidak berjahit mengikut bentuk badan (izar di bawah, rida’ di atas); wanita memakai pakaian longgar yang menutup aurat, tanpa menutup muka dan tanpa sarung tangan.
Lihat juga: Umrah · Niat ihram di miqat
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Rukun Umrah · JAWHAR — Panduan Haji dan Umrah
J
- Jamrah Tempat
- الجمرات Al-Jamarat Bahasa Inggeris: Jamrah (the jamarat)
- Tiga tiang di Mina yang dilontar dengan anak batu: Jamrah Ula (kecil), Wusta (tengah) dan Aqabah (besar), mengikut tertib itu. Setiap jamrah tujuh biji; anak batu kecil sebesar hujung jari dan mesti jatuh ke dalam kolam lontaran.
Lihat juga: Haji · Hari-hari tasyriq di Mina
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji · JAWHAR — Manual Pengurusan Haji Ifrad, Haji Tamattu' dan Haji Qiran
- Jamrah Aqabah Tempat
- جمرة العقبة الكبرى Jamrah al-'Aqabah al-Kubra Bahasa Inggeris: Jamrat al-Aqabah
- Jamrah terbesar, di hujung Mina arah Makkah, dan satu-satunya yang dilontar pada Hari Raya (10 Zulhijjah) dengan tujuh biji anak batu. Kementerian Haji Saudi: waktunya bermula tengah malam malam Raya hingga akhir hari; talbiah berhenti dan takbir bermula sebaik mula melontar.
Lihat juga: Haji · Jamrah Aqabah, tahallul dan tawaf ifadah
K
- Kaabah Tempat
- الكعبة Al-Ka'bah Bahasa Inggeris: Kaaba
- Baitullah, rumah Allah yang dimuliakan semua umat Islam. Ia dibina oleh Nabi Ibrahim dan anaknya Nabi Ismail AS, dan merupakan rumah pertama di bumi yang ditetapkan untuk ibadah kepada Allah. Tawaf dibuat mengelilinginya.
Lihat juga: Umrah · Tawaf tujuh pusingan
L
- Larangan ihram Hukum
- محظورات الإحرام Mahzurat al-ihram Bahasa Inggeris: Ihram restrictions
- Perkara yang haram dibuat selepas berniat ihram, antaranya memakai wangian, memotong rambut atau kuku, memakai pakaian berjahit mengikut bentuk badan (lelaki) dan menutup muka (wanita). Melanggarnya mewajibkan fidyah; senarai penuh ada dalam panduan umrah.
Lihat juga: Umrah
Sumber: JAWHAR — Panduan Haji dan Umrah · Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Rukun Umrah · Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji
M
- Mabit Amalan
- المبيت Al-Mabit Bahasa Inggeris: Overnight stay (mabit)
- Bermalam. Dua mabit ialah wajib haji: di Muzdalifah (berada di sana walaupun seketika selepas tengah malam 10 Zulhijjah hingga Subuh) dan di Mina pada malam-malam hari tasyriq (sebahagian besar malam, sekurang-kurangnya 6 jam menurut JAWHAR). Bermalam di Mina pada Hari Tarwiyah pula sunat.
Lihat juga: Haji · Bermalam di Muzdalifah · Haji · Hari-hari tasyriq di Mina
Sumber: JAWHAR — Manual Pengurusan Haji Ifrad, Haji Tamattu' dan Haji Qiran · Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji
- Maqam Ibrahim Tempat
- مقام إبراهيم Maqam Ibrahim Bahasa Inggeris: Station of Ibrahim (Maqam Ibrahim)
- Kedudukan Nabi Ibrahim AS di Masjidil Haram. Selepas tawaf, sunat solat dua rakaat di belakangnya (Maqam di antara orang yang solat dan Kaabah), walaupun jauh; dua rakaat itu juga sah di mana-mana dalam Masjidil Haram — ikut arahan petugas keselamatan.
Lihat juga: Umrah · Tawaf tujuh pusingan
- Marwah Tempat
- المروة Marwah Bahasa Inggeris: Marwah
- Bukit kecil tempat saie berakhir, bertentangan dengan Safa. Siti Hajar turut mendakinya ketika mencari rezeki; amalan berdoa di Safa diulang di sini.
Lihat juga: Umrah · Saie antara Safa dan Marwah
- Masjid Nabawi Tempat
- المسجد النبوي Al-Masjid al-Nabawi Bahasa Inggeris: The Prophet’s Mosque (al-Masjid an-Nabawi)
- Masjid Rasulullah SAW di Madinah, yang menempatkan Raudhah dan makam baginda. Ia mempunyai 100 pintu masjid dan 40 pintu halaman yang bernombor.
Lihat juga: Ziarah Madinah
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Maklumat mengenai Masjid Nabawi
- Masjidil Haram Tempat
- المسجد الحرام Al-Masjid al-Haram Bahasa Inggeris: Masjid al-Haram (the Grand Mosque)
- Masjid di Makkah yang mengelilingi Kaabah. Tawaf dan saie dibuat di dalamnya; air zamzam disediakan di seluruh masjid.
Lihat juga: Umrah · Tawaf tujuh pusingan
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Rukun Umrah · Mufti Wilayah Persekutuan — Bayan li al-Haj Siri 30: Pengertian tahallul
- Mina Tempat
- منى Mina Bahasa Inggeris: Mina
- Kawasan perkhemahan jemaah haji: bermalam pada Hari Tarwiyah (sunat), melontar Jamrah Aqabah pada 10 Zulhijjah, kemudian bermalam dan melontar ketiga-tiga jamrah pada hari-hari tasyriq.
Lihat juga: Haji · Hari-hari tasyriq di Mina
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji · JAWHAR — Manual Pengurusan Haji Ifrad, Haji Tamattu' dan Haji Qiran
- Miqat Tempat
- الميقات Miqat Bahasa Inggeris: Miqat
- Had masa dan tempat ibadah. Miqat zamani ialah musim haji; miqat makani ialah tempat yang ditetapkan Nabi SAW, yang tidak boleh dilepasi tanpa ihram oleh orang yang hendak mengerjakan haji atau umrah. Yang melepasinya tanpa ihram mesti kembali; yang berihram selepasnya wajib fidyah. Penumpang kapal terbang berniat ketika pesawat sejajar dengan miqat.
Lihat juga: Umrah · Niat ihram di miqat
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Miqat dan Jenis Manasik
- Multazam Tempat
- الملتزَم Al-Multazam Bahasa Inggeris: Multazam
- Dinding timur Kaabah (atau sebahagiannya) antara Hajar Aswad dan pintu Kaabah. Namanya dari "iltizam": orang yang berdoa melekapkan dada, muka, lengan dan tangan padanya — sukar dilakukan pada musim sesak.
- Muzdalifah Tempat
- مزدلفة Muzdalifah Bahasa Inggeris: Muzdalifah
- Tempat jemaah singgah selepas meninggalkan Arafah pada malam 10 Zulhijjah. Solat Maghrib dan Isyak dijamak di sini, dan anak batu untuk Jamrah Aqabah boleh dikutip di sini (atau di tempat lain).
Lihat juga: Haji · Bermalam di Muzdalifah
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji · JAWHAR — Manual Pengurusan Haji Ifrad, Haji Tamattu' dan Haji Qiran
N
- Nafar awal dan nafar thani Masa
- Nafar Bahasa Inggeris: Early and late departure (nafar)
- Nafar ialah meninggalkan Mina pada hari tasyriq. Nafar awal: selepas dua malam dan melontar pada 11 dan 12 Zulhijjah (42 biji), keluar dari Mina sebelum matahari terbenam pada 12 Zulhijjah dengan niat nafar. Nafar thani: bermalam tiga malam dan melontar hingga 13 Zulhijjah. Kedua-duanya dibenarkan, tanpa dam.
Lihat juga: Haji · Hari-hari tasyriq di Mina
Sumber: JAWHAR — Manual Pengurusan Haji Ifrad, Haji Tamattu' dan Haji Qiran · Mufti Wilayah Persekutuan — Bayan li al-Haj Siri 33: Syarat-syarat nafar awwal
Q
- Qarnul Manazil Tempat
- قرن المنازل Qarn al-Manazil Bahasa Inggeris: Qarn al-Manazil
- Miqat penduduk Najd dan sesiapa yang melaluinya, 94 km dari Makkah; juga dipanggil al-Sail al-Kabir (Kementerian Haji Saudi).
Lihat juga: Haji · Berniat ihram haji
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Miqat dan Jenis Manasik
R
- Ramal Sunat
- الرّمَل Ramal Bahasa Inggeris: Ramal
- Berjalan cepat dengan langkah rapat dalam tiga pusingan pertama tawaf umrah dan tawaf qudum; sunat bagi lelaki jika mampu. Ia berbeza daripada lari-lari anak dalam saie.
Lihat juga: Umrah · Tawaf tujuh pusingan
- Raudhah Tempat
- الروضة الشريفة Al-Raudhah al-Syarifah Bahasa Inggeris: Rawdah
- Kawasan di bahagian hadapan Masjid Nabawi, dari makam Rasulullah SAW hingga mimbar baginda, yang disebut dalam hadis sebagai salah satu taman syurga. Masuk dengan tempahan dalam aplikasi Nusuk (pilih waktu dan tempat masuk).
Lihat juga: Ziarah Madinah · Solat di Raudhah (tempah di Nusuk)
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Maklumat mengenai Masjid Nabawi
- Rukun Hukum
- أركان Arkan Bahasa Inggeris: Pillar (rukn)
- Perbuatan asas haji atau umrah. Jika satu rukun ditinggalkan, ibadah itu tidak sah — berbeza dengan wajib, yang jika tertinggal boleh ditampung dengan dam.
Bilangan rukun berbeza ikut cara mengira: JAWHAR mengira lima rukun umrah dan MKN enam rukun haji (tertib dikira); Mufti Wilayah Persekutuan mengira empat dan lima (tertib tidak dikira berasingan); Kementerian Haji Saudi menyenaraikan tiga rukun umrah (ihram, tawaf, saie) dan empat rukun haji (ihram, wukuf di Arafah, tawaf ifadah, saie).
Sumber: JAWHAR — Panduan Haji dan Umrah · MKN — Rukun Haji · Mufti Wilayah Persekutuan — Bayan Li Al-Haj Siri 2: Pengertian Haji dan Umrah · Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji · Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Rukun Umrah
- Rukun Yamani Tempat
- الرّكن اليماني Al-Rukn al-Yamani Bahasa Inggeris: Yemeni Corner (al-Rukn al-Yamani)
- Salah satu daripada empat sudut Kaabah, dinamakan kerana menghadap arah Yaman; sudut sebelum Hajar Aswad dalam pusingan tawaf. Bersama sudut Hajar Aswad, kedua-duanya dipanggil "dua rukun Yamani".
Lihat juga: Umrah · Tawaf tujuh pusingan
S
- Safa Tempat
- الصفا Safa Bahasa Inggeris: Safa
- Bukit kecil tempat saie bermula. Siti Hajar, ibu Nabi Ismail AS, mendakinya ketika mencari rezeki. Setiap kali sampai, sunat menghadap kiblat, mengangkat tangan dan berdoa.
Lihat juga: Umrah · Saie antara Safa dan Marwah
- Saie Amalan
- السعي Sa'i Bahasa Inggeris: Sa‘i
- Berjalan antara bukit Safa dan Marwah tujuh kali, bermula di Safa dan berakhir di Marwah; lelaki sunat berlari-lari anak antara dua tanda hijau. Rukun haji dan umrah. Bersuci ketika saie sunat, bukan syarat, dan wanita yang haid boleh bersaie.
Lihat juga: Umrah · Saie antara Safa dan Marwah
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Rukun Umrah · Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji
T
- Tahallul Amalan
- التحلل Tahallul Bahasa Inggeris: Tahallul
- Bebas daripada larangan ihram. Bagi umrah: bercukur atau bergunting selepas saie. Bagi haji ada dua: tahallul awal selepas dua daripada tiga perkara (melontar Jamrah Aqabah pada 10 Zulhijjah; bercukur atau bergunting; tawaf ifadah serta saie jika belum) — semua larangan terangkat kecuali bercumbu, bersetubuh dan bernikah; tahallul thani selepas ketiga-tiganya, dan semua larangan terangkat.
Lihat juga: Umrah · Tahallul: bercukur atau bergunting · Haji · Jamrah Aqabah, tahallul dan tawaf ifadah
Sumber: Mufti Wilayah Persekutuan — Bayan li al-Haj Siri 30: Pengertian tahallul · JAWHAR — Manual Pengurusan Haji Ifrad, Haji Tamattu' dan Haji Qiran
- Talbiah Bacaan
- التلبية Talbiyah Bahasa Inggeris: Talbiyah
- Ucapan "Labbaik Allahumma labbaik…" (Hamba-Mu datang menyahut panggilan-Mu ya Allah) yang dibaca berulang-ulang selepas berniat ihram. Sunat dikuatkan suara bagi lelaki, tidak bagi wanita. Bagi umrah, talbiah dibaca hingga mula tawaf; bagi haji, hingga mula melontar Jamrah Aqabah, tawaf atau bercukur, mana yang didahulukan.
Lihat juga: Umrah · Niat ihram di miqat
Sumber: Mufti Wilayah Persekutuan — Bayan li al-Haj Siri 25: Pengertian talbiah dan waktunya · Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Rukun Umrah
- Tawaf Amalan
- الطواف Tawaf Bahasa Inggeris: Tawaf
- Mengelilingi Kaabah tujuh pusingan, bermula di sudut Hajar Aswad dengan Kaabah di sebelah kiri. Rukun haji dan umrah; bersuci dan menutup aurat ialah syarat sahnya.
Lihat juga: Umrah · Tawaf tujuh pusingan
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Rukun Umrah · Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji
- Tawaf ifadah Amalan
- طواف الإفاضة Tawaf al-Ifadhah Bahasa Inggeris: Tawaf al-ifadah
- Tawaf yang menjadi rukun haji. Waktunya bermula pertengahan malam 10 Zulhijjah dan tiada had akhir; afdalnya selepas waktu Dhuha 10 Zulhijjah. Saie haji dibuat selepasnya jika belum dibuat selepas tawaf qudum.
Lihat juga: Haji · Jamrah Aqabah, tahallul dan tawaf ifadah
Sumber: JAWHAR — Manual Pengurusan Haji Ifrad, Haji Tamattu' dan Haji Qiran · Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji
- Tawaf qudum Amalan
- طواف القدوم Tawaf al-Qudum Bahasa Inggeris: Arrival tawaf (tawaf al-qudum)
- Tawaf ketika mula tiba di Makkah (tawaf selamat datang) bagi jemaah haji ifrad dan qiran. Saie haji boleh dibuat selepasnya; jika begitu, saie tidak perlu diulang selepas tawaf ifadah.
Lihat juga: Haji
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Rukun Umrah · Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji
- Tawaf wada' Amalan
- طواف الوداع Tawaf al-Wada' Bahasa Inggeris: Farewell tawaf (tawaf al-wada‘)
- Tawaf perpisahan sebelum meninggalkan Makkah. Ia wajib haji: yang tidak melakukannya mesti menyembelih (dam). Wanita yang haid tidak perlu melakukannya.
Lihat juga: Haji · Tawaf wada'
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji · JAWHAR — Manual Pengurusan Haji Ifrad, Haji Tamattu' dan Haji Qiran
- Tertib Hukum
- Tartib Bahasa Inggeris: Order (tartib)
- Melakukan rukun mengikut susunannya. JAWHAR dan MKN mengiranya sebagai rukun tersendiri. Dalam haji, tertib terpakai pada kebanyakan rukun sahaja: contohnya saie haji (bagi haji ifrad) boleh dibuat selepas tawaf qudum, sebelum wukuf. Lihat juga perbezaan bilangan di bawah "Rukun".
Lihat juga: Umrah
Sumber: JAWHAR — Panduan Haji dan Umrah · MKN — Rukun Haji · JAWHAR — Manual Pengurusan Haji Ifrad, Haji Tamattu' dan Haji Qiran
U
- Umrah Ibadah
- العمرة 'Umrah Bahasa Inggeris: Umrah
- Dari segi bahasa bermaksud ziarah. Dari segi istilah: tawaf di Baitullah dan saie antara Safa dan Marwah dalam keadaan ihram. Umrah boleh dikerjakan pada bila-bila masa sepanjang tahun.
Hukum umrah: menurut pendapat sahih mazhab Syafie, umrah wajib sekali bagi yang mampu; Imam Malik dan Imam Abu Hanifah berpendapat ia sunat muakkad (kedua-duanya dinyatakan Mufti Wilayah Persekutuan).
Lihat juga: Umrah
Sumber: Mufti Wilayah Persekutuan — Bayan Li Al-Haj Siri 2: Pengertian Haji dan Umrah · Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Miqat dan Jenis Manasik
W
- Wajib Hukum
- واجبات Wajibat Bahasa Inggeris: Obligation (wajib)
- Perbuatan yang mesti dibuat dalam haji atau umrah tetapi bukan rukun. Jika satu wajib tertinggal, ibadah itu masih sah tetapi dikenakan dam; sengaja meninggalkannya berdosa.
Sumber: JAWHAR — Panduan Haji dan Umrah · JAWHAR — Manual Pengurusan Haji Ifrad, Haji Tamattu' dan Haji Qiran
- Wukuf Amalan
- الوقوف بعرفة Al-Wuquf bi 'Arafah Bahasa Inggeris: Standing at Arafah (wuquf)
- Rukun haji terbesar ("Haji itu Arafah"): berada di bumi Arafah selepas berniat haji, walaupun seketika, antara tergelincir matahari 9 Zulhijjah hingga terbit fajar 10 Zulhijjah, dalam keadaan sedar. Yang tidak berwukuf dalam tempoh itu tiada haji baginya. Tiada amalan khusus ditetapkan selain berdoa dan berzikir.
Lihat juga: Haji · Wukuf di Arafah
Sumber: JAWHAR — Manual Pengurusan Haji Ifrad, Haji Tamattu' dan Haji Qiran · Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji
Z
- Zamzam
- زمزم Zamzam Bahasa Inggeris: Zamzam
- Air yang dipancarkan Allah dari bawah kaki Nabi Ismail AS ketika baginda dan ibunya Hajar ditinggalkan di Makkah. Disediakan dalam bekas minuman di seluruh Masjidil Haram dan Masjid Nabawi — untuk diminum sahaja, bukan untuk berwuduk. Sunat meminumnya, terutama selepas tawaf.
Lihat juga: Doa jemaah
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Rukun Umrah · Mufti Wilayah Persekutuan — Irsyad al-Hadith Siri 125: Air zamzam
- Zulhulaifah (Bir Ali) Tempat
- ذو الحُلَيْفة Dzul Hulaifah Bahasa Inggeris: Dhul Hulaifah (Bir Ali)
- Miqat penduduk Madinah dan sesiapa yang melaluinya, juga dipanggil Abyar Ali atau Bir Ali. Kementerian Haji Saudi mencatat jaraknya 420 km dari Makkah.
Lihat juga: Ziarah Madinah · Bertolak ke Makkah: ihram di Bir Ali
Sumber: Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Miqat dan Jenis Manasik · Mufti Wilayah Persekutuan — Al-Kafi #1095: Bir Ali atau Zulhulaifah
Semua sumber
- Mufti Wilayah Persekutuan — Bayan Li Al-Haj Siri 2: Pengertian Haji dan Umrah Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan
- Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Haji Kementerian Haji dan Umrah, Arab Saudi
- Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Miqat dan Jenis Manasik Kementerian Haji dan Umrah, Arab Saudi
- Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Rukun Umrah Kementerian Haji dan Umrah, Arab Saudi
- JAWHAR — Panduan Haji dan Umrah Jabatan Wakaf, Zakat dan Haji (JAWHAR), Jabatan Perdana Menteri
- Mufti Wilayah Persekutuan — Al-Kafi #1095: Bir Ali atau Zulhulaifah Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan
- Mufti Wilayah Persekutuan — Bayan li al-Haj Siri 25: Pengertian talbiah dan waktunya Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan
- JAWHAR — Manual Pengurusan Haji Ifrad, Haji Tamattu' dan Haji Qiran Jabatan Wakaf, Zakat dan Haji (JAWHAR)
- Mufti Wilayah Persekutuan — Bayan li al-Haj Siri 30: Pengertian tahallul Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan
- Mufti Wilayah Persekutuan — Bayan li al-Haj Siri 33: Syarat-syarat nafar awwal Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan
- Mufti Wilayah Persekutuan — Bayan al-Hajj 18: Haji tamattu’ dan syarat dam Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan
- Mufti Wilayah Persekutuan — Bayan li al-Haj Siri 36: Bayar dam di Malaysia Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan
- MKN — Rukun Haji Majlis Keselamatan Negara
- Mufti Wilayah Persekutuan — Irsyad al-Hadith Siri 125: Air zamzam Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan
- Kementerian Haji dan Umrah Arab Saudi — Maklumat mengenai Masjid Nabawi Kementerian Haji dan Umrah, Arab Saudi
Panduan ringkas untuk belajar dan mengulang kaji, disusun daripada sumber rasmi di bawah. Untuk hukum atau situasi khusus anda, rujuk mutawwif, pembimbing ibadah haji atau pejabat mufti.
Panduan lain
Panduan umrah langkah demi langkah
Dari miqat hingga tahallul: ihram, tawaf, saie dan tawaf wada’.
/panduan/umrah/ →Panduan haji hari demi hari
Hari demi hari, 8 hingga 13 Zulhijjah: Arafah, Muzdalifah, jamrah dan Mina.
/panduan/haji/ →Panduan ziarah Madinah
Masjid Nabawi, Raudhah, salam di makam Rasulullah SAW, Masjid Quba dan adab di Madinah.
/panduan/ziarah-madinah/ →Doa dan zikir harian jemaah
Doa keluar rumah dan musafir, masuk masjid, zikir selepas solat, zamzam dan doa dari al-Quran — Arab, rumi dan maksud.
/panduan/doa-jemaah/ →